Back

ⓘ Bosanska kriza je politička kriza koja je trajala tokom 1908. i 1909. zbog aneksije Bosne i Hercegovine Austro-Ugarskoj, izvršene proglasom cara Franca Jozefa 7 ..



                                               

Kriza (TV serija)

Kriza je bosanskohercegovački televizijski sitkom koji se od 2013. godine emitira na programu Federalne televizije. Radnja prikazuje četvoricu sredovječnih prijatelja - koje glume Nikola Kojo, Enis Bešlagić, Aleksandar Seksan, Mirvad Kurić - koji se nakon mnogo godina ponovno sastaju i pokušavaju ostvariti mladenačke snove o karijeri rock muzičara. Serija se emitirala od 6. oktobra 2013. pa sve do 5. januara 2014. Serija je snimana u Sarajevu tokom juna 2013. godine.

                                               

Uvod u Prvi svjetski rat

Uvod u Prvi svjetski rat govori o političkim savezništvima, krizama i "izdajama" između 1905 i 1914 godine koje su na kraju dovele do izbijanja Prvog svjetskog rata.

                                               

18. 5.

1804. - Napoleon Bonaparta proglašen za cara Francuske. U decembru krunisan kao Napoleon I. 1992. - Komesarijat Ujednijenih nacija za izbeglice saopštio da je iz SFRJ zbog rata izbeglo 1.3 miliona ljudi, što je stvorilo najveću izbegličku krizu u Evropi od Drugog svetskog rata. 1803. - Velika Britanija objavila rat Francuskoj zbog Napoleonovog uplitanja u unutrašnje stvari u Italiji i Švajcarskoj. 1988. - Počelo povlačenje sovjetskih vojnika iz Avganistana. 1944. -: U Sovjetskom Savezu počelo proterivanje više od 200.000 Tatara sa Krima pod optužbom da su sarađivali s Nemcima. Pod pritisko ...

                                               

21. 5.

1471. - U londonskom zatvoru "Tauer" ubijen kralj Engleske Henri VI, poslednji monarh iz dinastije Lankaster, svrgnut u dinastičkim borbama, "Ratu dve ruže". Presto preuzeo Edvard IV. Premijer Indije Radživ Gandi ubijen bombom skrivenom u buket cveća, tokom predizbornog mitinga u južnoj indijskoj državi Tamil Nadu, blizu grada Madras. 1981. - Socijalista Fransoa Miteran postao predsednik Francuske, a Pjer Moroj premijer. Etiopski diktator Mengistu Haile Marijam oboren sa vlasti posle 14 godina vladavine i otišao u izbeglištvo. 1904. - U Parizu osnovana Svetska fudbalska federacija. 1969. - ...

                                               

1. 4.

1946. - Odigran prvi vječni derbi između Hajduka i Dinama. 2002. - Izrael odlučio u potpunosti izolirati palestinskog lidera Jasera Arafata, koga izraelska vojska drži pod opsadom u njegovom sjedištu u Ramalahu. 1889. - U prodaji se pojavila prva mašina za pranje suđa. 1927. - Pojavio se prvi magnetofon. 2006. - U seriji zemljotresa koji su pogodili zapadne dijelove Irana poginulo je najmanje 70 osoba, dok je više od hiljadu povrijeđeno. Snaga zemljotresa bila je šest stepeni Rihterove skale. 527. - Bizantinski car Justin I. imenovao je Justinijana I. za suvladara i nasljednika. 1983. - U ...

                                               

26. 10.

1986. - Počinje šahovski turnir u Tilburgu, Holandija. 1947. - Kašmir je priključen Indiji. 1971. - Glavna skupština UN donijela je odluku o primanju Narodne Republike Kine uz istodobno isključenje Tajvana. 1917. - Brazil je objavio rat Nemačkoj u Prvom svetskom ratu. 2002. - U napadu ruskih specijalnih jedinica na moskovsko pozorište, u kojem se odvijala talačka kriza, stradala 129 civila i 41 čečenski terorist. 1377. - Bosanski ban Tvrtko Kotromanić se na osnovu nemanjićkog porekla krunisao za kralja "Srbljem, Bosni i Pomorju i Zapadnim Stranam". 1994. - Izrael i Jordan potpisali su spor ...

                                               

8. 1.

1807. - srpski ustanici su u Prvom srpskom ustanku zauzeli Kalemegdansku tvrđavu u koju su se Turci sklonili nakon zauzimanja Beograda 12. 12. 1806. 1973. - američki i severnovijetnamski pregovarači Henri Kisindžer i Le Duk To obnovili su u Parizu pregovore o okončanju Vijetnamskog rata. 1959. - general Šarl de Gol postao je prvi predsednik Pete republike Francuske. 1679. - Robert Cavelier Sieur de la Salle otkrio slapove Niagare. 2002. - u Albaniji je u 117. godini umrla Cherime Hasan Bardi jedna od najstarijih Albanki i jedna od nekoliko osoba na svetu koje su živele u tri veka. 1923. - ...

                                               

1875

Ovo je članak o godini 1875. Godina 1875 bila je redovna godina koja počinje u petak po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u srijedu po 12 dana zaostajućem julijanskom kalendaru.

                                               

Crnogorsko-turski rat

Crnogorsko-turski rat je bio je rat između Crne Gore i Otomanskog carstva koji se vodio između 1876. i 1878. Rat je okončan pobedom Crne Gore. U ratu je vođeno 6 većih i 27 manjih bitaka, a među njima je bila presudna bitka kod Vučjeg dola. Ustanak u obližnjoj Hercegovini je izazvalo niz pobuna i ustanaka protiv Otomanskog carstva u Evropi. Crna Gora i Srbija su se složile da objave rat Turskoj 18. juna 1876, čime je počeo rat. Crnogorci, u savezu sa Herzegovcima su pobedili. Bitka koja je bila ključna za pobedu Crne Gore u ratu je bila bitka kod Vučjeg dola. U 1877. Crnogorci su vodili te ...

                                               

Petrovačka kapetanija

Petrovačka kapetanija je dio vojne organizacije Bosanskog pašaluka iz Osmanlijskog perioda istorije Bosne i Hercegovine, na području današnje općine Bosanski Petrovac, Bila je jedna od većeg broja kapetanija raspoređenih na granici prema Austro-Ugarskoj carevini i Mletačkoj republici. Svaka kapetanija imala je tačno određenu teritoriju i svoju vojsku.

                                               

1997

Toyota Prius ušla u prodaju. U SAD i Evropi predstavljen digitalni ljubimac Tamagotchi.

                                               

1770

Ovo je članak o godini 1770. Godina 1770 bila je redovna godina koja počinje u ponedjeljak po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u petak po julijanskom kalendaru.

Bosanska kriza
                                     

ⓘ Bosanska kriza

Bosanska kriza je politička kriza koja je trajala tokom 1908. i 1909. zbog aneksije Bosne i Hercegovine Austro-Ugarskoj, izvršene proglasom cara Franca Jozefa 7. oktobra 1908. godine.

                                     

1. Pozadina

Kao neposredan povod poslužila joj Mladoturska revolucija, izvedena u ljeto 1908. Neko se vrijeme činilo da će u Istanbulu zavladati nov poredak koji bi mogao ponovo istaknuti pravo Turaka na Bosnu i ponuditi Bosancima demokratskiji ustav od onoga koji je vrijedio pod austrougarskom vlašću.

Austrija i Bugarska su djelovale koordinirano. 5. oktobra 1908. je Bugarska proglasila nezavisnost, a već sljedećeg dana, 6. oktobra Austrougarska objavljuje da aneksira Bosnu i Hercegovinu.

                                     

2. Razvoj krize

Aktom aneksije, izvedenim bez prethodnog sporazuma sa velikim silama, koje su joj na Berlinskom kongresu dale mandat za okupaciju Bosne i Hercegovine, Austro-Ugarska je izvršila povredu međunarodnih ugovora i izazvala žive proteste u Europi, utoliko više što se u isto vrijeme, i u sporazumu sa njom, Bugarska proglasila za nezavisnu.

Predstavnici pravoslavnih i muslimanskih narodnih organizacija dali su u Budimpešti 11. oktobra izjavu da je aneksija izvršena bez pitanja i protiv volje stanovništva i uputili su posebnu delegaciju u evropske prestonice da tu izjavu stavi do znanja velikim silama.

Aneksija je u Srbiji odjeknula kao bomba. U Srbiji je aneksija izazvala veliko uzbuđenje, jer se osjećalo da se Austrija time učvršćuje na Balkanu. Za većinu naroda u Srbiji, ideja da srodni bosansko-hercegovački narod bude opet pod tuđom vlašću bila je neprihvatljiva. Osim toga, među izvesnim političarima nacionalističke orijentacije postojao je i osećaj da Austrija želi da presiječe sve nade u budućnost velike srpske države, u kojoj bi živeli svi narodi slovenskog porekla, ma koje vere bili.

U Srbiji su držali masovne zborove i stvorili dva tajna društva za ujedinjenje svih Srba: "Narodnu odbranu" sa ciljem da prikupi dobrovoljce za eventualne borbe, i "Ujedinjenje ili smrt" poznato i pod imenom "Crna ruka". Potkraj 1908. godine bilo je već nekoliko ogranaka "Narodne odbrane" i u Bosni. Srbiju je od nauma da navijesti rat Austro-Ugarskoj odvratio ruski ministar vanjskih poslova Izvoljski, koga je zabolio nacin na koji ga je von Aerenthal izigrao, ali je svejedno savjetovao Beogradu ovako: "Srbija mora ostati na miru i ne smije ničim izazvati Austriju kako joj ne bi pružila priliku da je satre." 24. februara 1909. je u Srbiji obrazovana koncentraciona vlada pod predsedništvom Stojana Novakovića.

Pod pritiskom opšteg neraspoloženja u Evropi, Austro-Ugarska i Turska 26. februara 1909. sklapaju ugovor prema kojem Austro-Ugarska stječe puno pravo nad Bosnom i Hercegovinom, ali se i obvezuje da će se povući iz Novo-pazarskog sandžaka, da će zajamčiti punu vjersku slobodu bosanskim muslimanima i platiti Istanbulu odštetu od 2.5 miliona turskih funti.

Austrija je počela pripreme da silom uguši srpske proteste, prije no što dođe do konferencije velikih sila, koju je predlagala Rusija. Rusko posredovanje je spriječila Njemačka prijetnjom u Petrogradu, zbog čega je Srbija morala da se pokori, ali posredovanjem Engleske oslobođena isuviše ponižavajuće izjave koju je tražila bečka vlada. Umjesto nje 31. marta 1909 dala drugu izjavu da: nova situacija stvorena u Bosni i Hercegovini ne zadire u prava Srbije. Austro-Ugarska tom izjavom dobila zadovoljenje i smatrala se pobjednicom.

Berlinskim sporazumom iz aprila 1909. ova kriza se završava.

                                     

3. Posljedice

Britanski povjesničar Noel Malcolm smatra da je glavni učinak aneksije na život u Bosni i Hercegovini bio zapravo blagotvoran. Vlasti Austro-Ugarske smatrale su da sad drže Bosnu čvršće u svojim rukama, pa su bile spremnije dopustiti da se u njoj razvija politički život. 1909. godine je muslimanima odobren sistem upravljanja vakufima za koji su se oni uporno zauzimali, a onda je, sljedece godine, izabran i Bosanski sabor. Istina da je Sabor bio zasnovan na ograničenom izbornom pravu i da nije imao izravne zakonodavne vlasti, ali je ipak omogućio raznim organizacijama koje su posljednjih nekoliko osnovale lokalne zajednice - Muslimanska narodna organizacija 1906., Srpska narodna organizacija 1907. i Hrvatska narodna zajednica 1908. - da počnu djelovati kao prave političke stranke.

Kad je Habsburška Monarhija zaposjeli Bosnu i Hercegovinu muslimani koji nisu željeli prihvatiti novu vlast selili su u Tursku. Udio u stanovništvu stoga im se smanjio s 38.7% godine 1879. na 32.3% godine 1910. Udio pravoslavaca ostao je gotovo nepromijenjen 43.5%, a katolika se malo povećao zbog useljavanja državnih službenika s 18.1% na 22.9%.

Između 1879. i 1913. oko 40% od oko 89 000 kmetovskih kućanstava otkupilo je zemlju na kojoj je živjelo. Međutim, situacija oko posjedovanja zemlje neznatno se promijenila. Godine 1910. 91% zemljoposjednika koji su posjedovali i kmetove bili su muslimani. 68% srpskoga, 57% hrvatskoga i samo 7% muslimanskog poljoprivrednog stanovništva bili su kmetovi ili djelomično kmetovi. Bilo je još oko 50 000 seljaka zakupnika, pretežno pravoslavaca, čiji je gospodarski položaj bio osjetno teži od položaja kmetova.

U Srbiji je ova kriza izazvala jačanje nacionalizma i nacionalne solidarnosti. Ova kriza je na neko vrijeme poremetila odnose između Austrougarske i Rusije. Vrenje srpskog nacionalizma izazvano aneksijom proširilo se na dijelove bosanskohercegovackog pučanstva. Pa i u Hrvatskoj je jačalo raspoloženje protiv Austro-Ugarske, a sve je više zadobivalo oblik suradnje sa Srbima u kovanju planova da se osnuje zajednicka južnoslavenska država. Nevjerojatno nezgrapan izraz toga novog stava bijaše ime studentske organizacije koja je djelovala na sveučilištima izvan Bosne, a kojoj je predsjednik bio mladi srpski pisac Ivo Andrić: Hrvatsko-srpski ili srpsko-hrvatski ili jugoslavenski napredni omladinski pokret ".

Također, ova kriza se smatra uvodom u Prvi svjetski rat.

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →